تغذيه: سيب ميوه بسيار مفيدي است.

ورود كاربران

 

آخرين مطالب

مديريت و كاهش خطر بلايا در حوزه بهداشت عمومي نياز به تقويت و توسعه دارد

  • كاهش خطر بلايا ،‌يكي از اركان توسعه پايدار جامعه است.
  • جمهوري اسلامي ايران در معرض انواع مخاطرات طبيعي و انسان ساخت قرار دارد.
  • در كشور ، در هر سال بطور متوسط :
  • ۲۵۰ مخاطره طبيعي روي مي دهند.
  • ۳۰۰۰ نفر كشته مي شوند.
  • ۹۰۰۰ نفر دچار صدوميت فيزيكي مي شوند.
  • ۵ ميليون نفر تحت تاثير قرار مي گيرند.
  • افراد فقير ،‌معلولان ،‌سالمندان ، زنان باردار و كودكان آسيب پذيرترين گروه ها در برابر بلايا هستند.
  • سطح خطر ناشي از مخاطرات طبيعي در كشور (بر اساس وقوع مرگ) ۸ از ۱۰ مي‌باشد.
  • حدود ۹۷درصد ساختمان هاي روستايي ايران در برابر زلزله مقاوم نيستند.
  • توسعه سريع شهرنشيني باعث شده تا بسياري از ساكنين روستاها در حاشيه شهرهاي بزرگ ساكن شوند كه از مقاومت و آمادگي لازم براي بلايا برخوردار نيستند.
  • در توسعه شهرهاي كشور مباني كاهش خطر بلايا بدرستي رعايت نمي شود.
  • آمادگي خانوارهاي ايراني در برابر بلايا،‌بطور متوسط تنها ۸ درصد است. متاسفانه اين برآورد در بين استانها تفاوت چنداني ندارد.
  • مطالعات نشان مي دهند كه مداخلات مبتني بر نظام شبكه مي تواند سطح آمادگي خانوارها براي بلايا را تا ۷ برابر افزايش دهد.
  • سطح خطر بلايا در تسهيلات بهداشتي نظام شبكه ‌، ۷ از ۱۰ مي باشد.
  • آسيب ناشي از مخاطرات طبيعي بر مراكز بهداشتي درماني ، بخصوص مخاطرات آب و هوايي ،‌رو به افزايش است.

 

آموزش آمادگي خانوار براي بلايا

DART

Disaster Assessment of Readiness and Training

(House hold Disaster Training)

سطح متوسط آمادگي خانوارهاي ايراني در برابر بلايا تنها حدود ۸ درصد است. اين در حاليست كه تقريبا تمام جمعيت كشور در برابر انواع بلايا قرار دارند و سالانه بطور متوسط حدود ۴ هزار نفر در كشور در اثر اين بلايا كشته مي شوند و حدود ۵/۱ ميليون نفر تحت تاثير قرار مي گيرند. لذا در راستاي تامين سلامت خانوار ،‌ارتقاء آمادگي در برابر بلايا در برنامه هاي نظام سلامت قرار گرفته است . نظام سلامت بعنوان متولي اصلي تامين ،‌ حفظ و ارتقاء سلامت جامعه طي سالهاي اخير توجه ويژه اي به پشگيري و آمادگي در برابر مخاطرات طبيعي با تاكيد بر نقش محوري مردم نموده است. شواهد نشان مي دهد كه مداخلات اين دست در سطح منطقه بوده و مورد توجه ويژه سازمان جهاني بهداشت نيز قرار دارد.

هدف برنامه :

  • تعيين مستمر سطح آمادگي خانوارها براي مقابله با بلايا
  • ارتقاي آمادگي خانوارها براي مقابله با بلايا از طريق آموزش مبتني بر نظام شبكه و رابطين و داوطلبين بهداشتي
  • ارتقاء آمادگي و كاهش آسيب پذيري خانوار ايراني در برابر بلايا

مردم ترجيح مي دهند با تصوير آموزش ببينند و در آموزش خود نقش فعال داشته باشند ، نه فقط شنونده ، به همين دليل براي آموزش خانواده ها از ۳ روش اصلي زير استفاده مي كنيم:

  • تابلوهاي آموزشي. با دنبال كردن تصاوير اين تابلو به اعضاء خانوار آنچه را كه مي خواهيد آموزش دهيد.
  • پرسش و پاسخ مكرر تا مطمئن شويد كه اعضاء خانواده هم به اندازه شما مسلط هستند.
  • رسم نقش هاي خطر با مشاركت تمام اعضاء خانوار

در اين برنامه :

  • منظور از بلايا و شرايط اضطراري عبارت است از : زلزله ،‌سيل ،‌خشكسالي ، طوفان ، رانش سرزمين ، سرما يا گرماي شديد ،‌آتش سوزي و غيره.
  • لازم است ارزيابي آمادگي در برابر بلايا مورد آموزش قرار گيرد.

تجربه دنيا چه مي گويد؟

تجربه دنيا چه در كشورهاي توسعه يافته مثل كانادا ، انگلستان و .. و چه در كشورهاي در حال توسعه مثل كشورهاي آفريقايي و آمريكايي جنوبي بيان مي كند كه مردم نقش بسيار مهمي در مديريت بلايا و كاهش خطر دارند.

چرا مردم؟

مردم هر محله ، بهتر از هر كسي محله خود را مي شناسند.

هر كس خانه خود را بهتر از ديگران مي شناسد.

مردم اولين كساني هستند كه در صورت وقوع حادثه به اعضاء خانواده و همسايگان كمك مي كنند.

نكته :

*بسيار مهم است كه اقدامات مردمي همسو با قوانين جاري اجتماعي انجام گيرد . مثلا بسيار مهم است كه مردم اقدام به مقاوم سازي خانه هايشان بكنند. ولي اينكار بايد مطابق با قوانين شهرداري انجام شود وگرنه بيشتر منجر به هرج و مرج خواهد شد.

 

هر خانوار بايد حداقل يكبار در سال (ترجيحا هر ۳ ماه يكبار) دور هم جمع شوند و درباره مسايل زير بحث و گفتگو كنند:

  • چه مخاطراتي خانوار راتهديد مي كنند؟
  • مهمترين اين مخاطرات كدامند؟
  • خانواده چه راه حل هايي را بايد اتخاذ كند تا براي اين مخاطرات آماده باشد؟

دقت نماييد كه در اين جلسه بايد تمام اعضاي خانوار حضور داشته باشند، شامل پدر ، مادر ، فرزندان ، پدربزرگ و مادر بزرگ و هر كس ديگري كه با آن خانواده زندگي مي كند.

تمركز اين برنامه:

در اين فاز از برنامه تمركز ما بر سطوح فرد و خانواده است. در مرحله بعد با همكاري مسئولين محلي مثل شهرداري ،‌بسيج ، هلال احمر ، مساجد و غيره به سطوح محله و شهر يا روستا خواهيم پرداخت.

  • جلسه برنامه ريزي خانوار در برابر بلايا
  • رسم نقشه خطر
  • ارزيابي خطر سازه اي
  • ارزيابي خطر غيرسازه اي
  • كيف اضطراري خانواده
  • برنامه ارتباطي خانواده در شرايط اضطراري و باليا
  • برنامه تخليه منازل در شرايط اضطراري
  • برنامه كمك به اعضاي آسيب پذير خانواده
  • اجزاء سيستم هشدار اوليه موفق
  • اطفاي حريق
  • كمك هاي اوليه پزشكي
  • برنامه مديريت بلايا در سطح محله
  • طراحي مانور خانواده

 

برنامه نظام مراقبت وقوع و پيامدهاي بلايا

DSS

Disaster Surveillance System

هدف برنامه:

  • ثبت و تحليل مستمر وقوع مخاطرات در جامعه وپيامدهاي سوء آنها بر جامعه و تسهيلات بهداشتي به منظور تخصيص عادلانه و اثر بخش منابع مالي و انساني

 

*نتايج پيمايش معاونت بهداشت نشان مي دهد كه طي ۱۰ سال نشان مي دهد كه روند آسيب مخاطرات به مراكز بهداشتي كشور (در ابعاد كاركردي و آسيب سازه اي و غيرسازه اي) رو به افزايش است . اين امر در خصوص آسيب به سلامت كاركنان بهداشتي نيز صادق است. نكته جالب اينكه ، بخش عمده اي از اين خسارات و آسيب ها مربوط به مخاطرات آب و هوايي است. هر چند كه تهديد ناشي از مخاطرات زمين شناختي بجاي خود باقي است.

 

* هدف اين برنامه ، تعيين ميزان و روند آسيب بلايا به جامعه و تسهيلات بهداشتي در ابعاد خسارات جاني ، عملكردي ، سازه اي و غيرسازه اي است.

۱)جمعيت عمومي

تعداد جمعيت تحت پوشش كه تحت تاثير مخاطره قرار گرفته اند (منظور تعداد افرادي است كه نياز فوري به كمك هاي امدادي دارند)
جمع تعداد جمعيت مصدوم در منطقه تحت تاثير(يا بيمار در صورت اپيدمي)-شامل موارد بستري و سرپايي
تعداد جمعيت فوت شده در منطقه تحت تاثير
تعداد ساختمان خسارت ديده در منطقه تحت تاثير و ميزان خسارت وارده به ساختمان
خسارت اقتصادي در منطقه تحت تاثير

۲) كاركنان بهداشتي درماني

تعداد پرسنل مصدوم (شامل بستري و سرپايي)
تعداد پرسنل فوت شده
غيبت پرسنل از كار (طي ۲ هفته بعد از وقوع مخاطره)

۳)تسهيلات بهداشتي در ماني (سازه اي و غيرسازه اي)

خسارت سازه اي به مركز/ پايگاه (شامل ديوار ، سقف و ستون)
خسارت غيرسازه اي به مركز/ پايگاه (شامل تاسيسات آب و  برق و گاز ، تجهيزات ، لوازم و وسايل ، درب ها و شيشه ها و امثالهم)
خسارت اقتصادي به به مركز / پايگاه (شامل خسارت سازه اي ، بدون احتساب خسارت به در آمد

۴)برنامه هاي بهداشتي درماني

آسيب به برنامه هاي ارايه خدمت در مركز/پايگاه (طي ۲ هفته بعد از وقوع مخاطره) شامل برنامه هاي بيماري هاي واگير، بيماريهاي غيرواگير، تغذيه ،‌آزمايشگاه ، بهداشت خانواده ، بهداشت محيط ، بهداشت حرفه اي ، بهداشت روان ، آموزش بهداشت

برنامه عمليات پاسخ

EOP

Emergency Operations Plan

جمهوري اسلامي ايران در معرض انواع مخاطرات طبيعي و انسان ساخت قرار دارد كه همواره پيامدهاي سوء جاني ، اقتصادي و عملكردي را براي جامعه و نظام سلامت بدنبال داشته اند. به اين دليل ضرورت دارد تا نظام سلامت بطور مداوم براي پاسخ به اين حوادث كاملا آماده باشد و به آنها پاسخ به موقع و موثر بدهد . علاوه بر آن ، تجربيات ملي و بين المللي بر اهميت نقش پيشگيري و كاهش خطر بلايا تاكيد ويژه دارند. اين امر دقيقا نقطه تلاقي بهداشت عمومي و مديريت خطر بلايا است و معاونت بهداشت وزارت بهداشت  درمان و آموزش پزشك و دانشگاههاي علوم پزشكي بطور قطع داراي مناسب ترين و مرتبط ترين موقعيت براي تبلور اين امر مهم است . با عنايت به مطالب فوق ، در تيرماه ۱۳۸۹ واحد مديريت و كاهش خطر بلايا در معاونت بهداشت وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي با ماموريت زير تشكيل گرديد: مديريت آمادگي و پاسخ به مخاطرات طبيعي و انسان ساخت و كاهش خطر ناشي از آنها در جامعه و منابع و تسهيلات بهداشتي . لذا حيطه كاري اين واحد موارد زير را شامل مي شود: الف) حدود ۲۴ هزار مركز بهداشتي درماني و ب) ۷۵ ميليون جمعيت كشور.

اهداف كلان:

ارتقاي آمادگي و كاهش آسيب پذيري منابع و تسهيلات بهداشتي در برابر بلايا

راهبردهاي اصلي :

*ادغام مديريت و كاهش خطر بلايا در نظام شبكه

*رويكرد پيش فعال(Proactive) نظام سلامت به كاهش خطر بلايا

*رويكرد تمام مخاطرات (ALL-hazard) و تمام جنبه هاي سلامت (Whole health)

*رويكرد توجه به مخاطرات گسترده (Extensive)ضمن تاكيد بر مخاطرات شديد (Intensive)

*ارتقاي ظرفيت نيروي انساني بهداشتي با اجراي برنامه هاي آموزشي و تمرين هاي عملياتي

توسعه همكاري درون بخشي داخلي ،‌منطقه اي و بين المللي معاونت بهداشتي در امر مديريت و كاهش خطر بلايا در قالب كميته بهداشت كارگروه سلامت در حوادث غيرمترقبه

هدف برنامه:

يكي از مهمترين بخش هاي برنامه مديريت و كاهش خطر بلايا برنامه آمادگي و پاسخ به بلايا و فوريتها يا EOP است كه از مهمرتين اهداف آن مي باشد . دانشگاههاي علوم پزشكي مي توانند و برگزاري مانورهاي مختلف آمادگي خود را براي اجراي اين برنامه حفظ نمائيد.

*اجراي عمليات بهداشتي به موقع و اثر بخش در زمان بلايا بر اساس يك دستورالعمل جامع و واحد با همكاري كليه واحدهاي معاونت بهداشتي ، EOP دبيرخانه كارگروه سلامت در حوادث غيرمترقبه و مركز مديريت و حوادث و فوريتهاي پزشكي

*اطمينان از ارايه خدمات بهداشتي هماهنگ ، به موقع و موثر در فاز پاسخ به بلايا با همكاري كليه واحدهاي معاونت بهداشت ،‌EOC مركز مديريت و حوادث و فوريتهاي پزشكي

*تقويت سامانه پشتيباني پاسخ به بلايا در معاونت بهداشت و ايجاد مدل اين سامانه

– دستورالعمل تدوين برنامه بر اساس كتاب مبناي اجراي اين برنامه ،‌كتاب منتشر شده «برنامه ملي پاسخ نظام سلامت در بلايا و فوريتها» مي باشد

– اين برنامه مبناي پاسخ مركز به بلايا در حيطه خود مركز و جمعيت تحت پوشش مي باشد.

هدف اين برنامه ،‌ارتقاء شاخص هاي آمادگي عملكردي مراكز و همچنين پاسخ موثر و به موقع به مخاطرات مي باشد.

 

برنامه ارزيابي ايمني و خطر بلايا

SARA

Safety AndRisk Assessment

ماموريت برنامه SARA

بخش ۱ : شناخت مخاطرات تهديد كننده مركز

بخش ۲: ارزيابي آمادگي عملكردي مركز

بخش ۳ : ارزيابي ايمني غيرسازه اي

*ارزيابي بخش عمومي

*ارزيابي بخش فني

 

بخش ۴: ارزيابي ايمني سازه اي مركز

هدف برنامه:

*تخصيص منابع محدود مالي و انساني بصورت عادلانه بر اساس تعيين ميزان آمادگي عملكردي ،‌آسيب پذيري غيرسازه اي و آسيب پذيري سازه اي تسهيلات بهداشتي از سطح خانه بهداشت تا مركز بهداشت استان

*پايش و ارزشيابي سيستماتيك برنامه هاي مديريت و كاهش خطر بلايا در سطح جامعه و منابع و تسهيلات بهداشتي

*زيج بلايا

نتايج كليه اقدامات برنامه SARA كه معرف شاخص هاي اين برنامه مي باشد در زيج بلايا قابل مشاهده است.

جزئيات زيج بلايا عبارت است از:

  • سطح ايمني عملكرد
  • سطح ايمني عناصر غيرسازه اي
  • سطح ايمني عناصر سازه اي
  • امتياز ايمني وزن داده شده
  • سطح ايمني واحدهاي بهداشتي با توجه به امتياز ايمني وزن داده شده
  • جدول احتمال وقوع انواع مخاطرات شامل:
    • زمين شناختي
    • آب و هوايي
    • پديده هاي اجتماعي
    • زيستي
    • فناورزاد و انسان ساخت
    • كل مخاطرات

-نمودار ارزيابي حيطه هاي مختلف ايمني عملكردي

-نمودار احتمال رويداد هر يك از مخاطرات تهديد كننده واحد بهداشتي

-نمودار ارزيابي ايمني سازه اي

برنامه كاهش آسيب پذيري سازه اي و غيرسازه اي در واحدهاي بهداشتي

SNS

Structural and Nonstructural Safety

هدف برنامه:

*اطمينان از حفظ عملكرد تسهيلات بهداشتي اوليه ( از خانه بهداشت تا مركز بهداشت استان) در زمان وقوع بلايا در دو بخش زير:

الف) ارتقاي ايمني سازه اي و غير سازه اي تسهيلات بهداشتي اوليه موجود

ب ) رعايت استاندارد هاي ايمن ويژه بلايا در تسهيلات در حال ساخت

 

 

تاريخ ويرايش: یکشنبه, ۲۲ آذر , ۱۳۹۴

برنامه هاي اجرايي مديريت بلايا

مديريت و كاهش خطر بلايا در حوزه بهداشت عمومي نياز به تقويت و توسعه دارد

  • كاهش خطر بلايا ،‌يكي از اركان توسعه پايدار جامعه است.
  • جمهوري اسلامي ايران در معرض انواع مخاطرات طبيعي و انسان ساخت قرار دارد.
  • در كشور ، در هر سال بطور متوسط :
  • ۲۵۰ مخاطره طبيعي روي مي دهند.
  • ۳۰۰۰ نفر كشته مي شوند.
  • ۹۰۰۰ نفر دچار صدوميت فيزيكي مي شوند.
  • ۵ ميليون نفر تحت تاثير قرار مي گيرند.
  • افراد فقير ،‌معلولان ،‌سالمندان ، زنان باردار و كودكان آسيب پذيرترين گروه ها در برابر بلايا هستند.
  • سطح خطر ناشي از مخاطرات طبيعي در كشور (بر اساس وقوع مرگ) ۸ از ۱۰ مي‌باشد.
  • حدود ۹۷درصد ساختمان هاي روستايي ايران در برابر زلزله مقاوم نيستند.
  • توسعه سريع شهرنشيني باعث شده تا بسياري از ساكنين روستاها در حاشيه شهرهاي بزرگ ساكن شوند كه از مقاومت و آمادگي لازم براي بلايا برخوردار نيستند.
  • در توسعه شهرهاي كشور مباني كاهش خطر بلايا بدرستي رعايت نمي شود.
  • آمادگي خانوارهاي ايراني در برابر بلايا،‌بطور متوسط تنها ۸ درصد است. متاسفانه اين برآورد در بين استانها تفاوت چنداني ندارد.
  • مطالعات نشان مي دهند كه مداخلات مبتني بر نظام شبكه مي تواند سطح آمادگي خانوارها براي بلايا را تا ۷ برابر افزايش دهد.
  • سطح خطر بلايا در تسهيلات بهداشتي نظام شبكه ‌، ۷ از ۱۰ مي باشد.
  • آسيب ناشي از مخاطرات طبيعي بر مراكز بهداشتي درماني ، بخصوص مخاطرات آب و هوايي ،‌رو به افزايش است.

 

آموزش آمادگي خانوار براي بلايا

DART

Disaster Assessment of Readiness and Training

(House hold Disaster Training)

سطح متوسط آمادگي خانوارهاي ايراني در برابر بلايا تنها حدود ۸ درصد است. اين در حاليست كه تقريبا تمام جمعيت كشور در برابر انواع بلايا قرار دارند و سالانه بطور متوسط حدود ۴ هزار نفر در كشور در اثر اين بلايا كشته مي شوند و حدود ۵/۱ ميليون نفر تحت تاثير قرار مي گيرند. لذا در راستاي تامين سلامت خانوار ،‌ارتقاء آمادگي در برابر بلايا در برنامه هاي نظام سلامت قرار گرفته است . نظام سلامت بعنوان متولي اصلي تامين ،‌ حفظ و ارتقاء سلامت جامعه طي سالهاي اخير توجه ويژه اي به پشگيري و آمادگي در برابر مخاطرات طبيعي با تاكيد بر نقش محوري مردم نموده است. شواهد نشان مي دهد كه مداخلات اين دست در سطح منطقه بوده و مورد توجه ويژه سازمان جهاني بهداشت نيز قرار دارد.

هدف برنامه :

  • تعيين مستمر سطح آمادگي خانوارها براي مقابله با بلايا
  • ارتقاي آمادگي خانوارها براي مقابله با بلايا از طريق آموزش مبتني بر نظام شبكه و رابطين و داوطلبين بهداشتي
  • ارتقاء آمادگي و كاهش آسيب پذيري خانوار ايراني در برابر بلايا

مردم ترجيح مي دهند با تصوير آموزش ببينند و در آموزش خود نقش فعال داشته باشند ، نه فقط شنونده ، به همين دليل براي آموزش خانواده ها از ۳ روش اصلي زير استفاده مي كنيم:

  • تابلوهاي آموزشي. با دنبال كردن تصاوير اين تابلو به اعضاء خانوار آنچه را كه مي خواهيد آموزش دهيد.
  • پرسش و پاسخ مكرر تا مطمئن شويد كه اعضاء خانواده هم به اندازه شما مسلط هستند.
  • رسم نقش هاي خطر با مشاركت تمام اعضاء خانوار

در اين برنامه :

  • منظور از بلايا و شرايط اضطراري عبارت است از : زلزله ،‌سيل ،‌خشكسالي ، طوفان ، رانش سرزمين ، سرما يا گرماي شديد ،‌آتش سوزي و غيره.
  • لازم است ارزيابي آمادگي در برابر بلايا مورد آموزش قرار گيرد.

تجربه دنيا چه مي گويد؟

تجربه دنيا چه در كشورهاي توسعه يافته مثل كانادا ، انگلستان و .. و چه در كشورهاي در حال توسعه مثل كشورهاي آفريقايي و آمريكايي جنوبي بيان مي كند كه مردم نقش بسيار مهمي در مديريت بلايا و كاهش خطر دارند.

چرا مردم؟

مردم هر محله ، بهتر از هر كسي محله خود را مي شناسند.

هر كس خانه خود را بهتر از ديگران مي شناسد.

مردم اولين كساني هستند كه در صورت وقوع حادثه به اعضاء خانواده و همسايگان كمك مي كنند.

نكته :

*بسيار مهم است كه اقدامات مردمي همسو با قوانين جاري اجتماعي انجام گيرد . مثلا بسيار مهم است كه مردم اقدام به مقاوم سازي خانه هايشان بكنند. ولي اينكار بايد مطابق با قوانين شهرداري انجام شود وگرنه بيشتر منجر به هرج و مرج خواهد شد.

 

هر خانوار بايد حداقل يكبار در سال (ترجيحا هر ۳ ماه يكبار) دور هم جمع شوند و درباره مسايل زير بحث و گفتگو كنند:

  • چه مخاطراتي خانوار راتهديد مي كنند؟
  • مهمترين اين مخاطرات كدامند؟
  • خانواده چه راه حل هايي را بايد اتخاذ كند تا براي اين مخاطرات آماده باشد؟

دقت نماييد كه در اين جلسه بايد تمام اعضاي خانوار حضور داشته باشند، شامل پدر ، مادر ، فرزندان ، پدربزرگ و مادر بزرگ و هر كس ديگري كه با آن خانواده زندگي مي كند.

تمركز اين برنامه:

در اين فاز از برنامه تمركز ما بر سطوح فرد و خانواده است. در مرحله بعد با همكاري مسئولين محلي مثل شهرداري ،‌بسيج ، هلال احمر ، مساجد و غيره به سطوح محله و شهر يا روستا خواهيم پرداخت.

  • جلسه برنامه ريزي خانوار در برابر بلايا
  • رسم نقشه خطر
  • ارزيابي خطر سازه اي
  • ارزيابي خطر غيرسازه اي
  • كيف اضطراري خانواده
  • برنامه ارتباطي خانواده در شرايط اضطراري و باليا
  • برنامه تخليه منازل در شرايط اضطراري
  • برنامه كمك به اعضاي آسيب پذير خانواده
  • اجزاء سيستم هشدار اوليه موفق
  • اطفاي حريق
  • كمك هاي اوليه پزشكي
  • برنامه مديريت بلايا در سطح محله
  • طراحي مانور خانواده

 

برنامه نظام مراقبت وقوع و پيامدهاي بلايا

DSS

Disaster Surveillance System

هدف برنامه:

  • ثبت و تحليل مستمر وقوع مخاطرات در جامعه وپيامدهاي سوء آنها بر جامعه و تسهيلات بهداشتي به منظور تخصيص عادلانه و اثر بخش منابع مالي و انساني

 

*نتايج پيمايش معاونت بهداشت نشان مي دهد كه طي ۱۰ سال نشان مي دهد كه روند آسيب مخاطرات به مراكز بهداشتي كشور (در ابعاد كاركردي و آسيب سازه اي و غيرسازه اي) رو به افزايش است . اين امر در خصوص آسيب به سلامت كاركنان بهداشتي نيز صادق است. نكته جالب اينكه ، بخش عمده اي از اين خسارات و آسيب ها مربوط به مخاطرات آب و هوايي است. هر چند كه تهديد ناشي از مخاطرات زمين شناختي بجاي خود باقي است.

 

* هدف اين برنامه ، تعيين ميزان و روند آسيب بلايا به جامعه و تسهيلات بهداشتي در ابعاد خسارات جاني ، عملكردي ، سازه اي و غيرسازه اي است.

۱)جمعيت عمومي

تعداد جمعيت تحت پوشش كه تحت تاثير مخاطره قرار گرفته اند (منظور تعداد افرادي است كه نياز فوري به كمك هاي امدادي دارند)
جمع تعداد جمعيت مصدوم در منطقه تحت تاثير(يا بيمار در صورت اپيدمي)-شامل موارد بستري و سرپايي
تعداد جمعيت فوت شده در منطقه تحت تاثير
تعداد ساختمان خسارت ديده در منطقه تحت تاثير و ميزان خسارت وارده به ساختمان
خسارت اقتصادي در منطقه تحت تاثير

۲) كاركنان بهداشتي درماني

تعداد پرسنل مصدوم (شامل بستري و سرپايي)
تعداد پرسنل فوت شده
غيبت پرسنل از كار (طي ۲ هفته بعد از وقوع مخاطره)

۳)تسهيلات بهداشتي در ماني (سازه اي و غيرسازه اي)

خسارت سازه اي به مركز/ پايگاه (شامل ديوار ، سقف و ستون)
خسارت غيرسازه اي به مركز/ پايگاه (شامل تاسيسات آب و  برق و گاز ، تجهيزات ، لوازم و وسايل ، درب ها و شيشه ها و امثالهم)
خسارت اقتصادي به به مركز / پايگاه (شامل خسارت سازه اي ، بدون احتساب خسارت به در آمد

۴)برنامه هاي بهداشتي درماني

آسيب به برنامه هاي ارايه خدمت در مركز/پايگاه (طي ۲ هفته بعد از وقوع مخاطره) شامل برنامه هاي بيماري هاي واگير، بيماريهاي غيرواگير، تغذيه ،‌آزمايشگاه ، بهداشت خانواده ، بهداشت محيط ، بهداشت حرفه اي ، بهداشت روان ، آموزش بهداشت

برنامه عمليات پاسخ

EOP

Emergency Operations Plan

جمهوري اسلامي ايران در معرض انواع مخاطرات طبيعي و انسان ساخت قرار دارد كه همواره پيامدهاي سوء جاني ، اقتصادي و عملكردي را براي جامعه و نظام سلامت بدنبال داشته اند. به اين دليل ضرورت دارد تا نظام سلامت بطور مداوم براي پاسخ به اين حوادث كاملا آماده باشد و به آنها پاسخ به موقع و موثر بدهد . علاوه بر آن ، تجربيات ملي و بين المللي بر اهميت نقش پيشگيري و كاهش خطر بلايا تاكيد ويژه دارند. اين امر دقيقا نقطه تلاقي بهداشت عمومي و مديريت خطر بلايا است و معاونت بهداشت وزارت بهداشت  درمان و آموزش پزشك و دانشگاههاي علوم پزشكي بطور قطع داراي مناسب ترين و مرتبط ترين موقعيت براي تبلور اين امر مهم است . با عنايت به مطالب فوق ، در تيرماه ۱۳۸۹ واحد مديريت و كاهش خطر بلايا در معاونت بهداشت وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي با ماموريت زير تشكيل گرديد: مديريت آمادگي و پاسخ به مخاطرات طبيعي و انسان ساخت و كاهش خطر ناشي از آنها در جامعه و منابع و تسهيلات بهداشتي . لذا حيطه كاري اين واحد موارد زير را شامل مي شود: الف) حدود ۲۴ هزار مركز بهداشتي درماني و ب) ۷۵ ميليون جمعيت كشور.

اهداف كلان:

ارتقاي آمادگي و كاهش آسيب پذيري منابع و تسهيلات بهداشتي در برابر بلايا

راهبردهاي اصلي :

*ادغام مديريت و كاهش خطر بلايا در نظام شبكه

*رويكرد پيش فعال(Proactive) نظام سلامت به كاهش خطر بلايا

*رويكرد تمام مخاطرات (ALL-hazard) و تمام جنبه هاي سلامت (Whole health)

*رويكرد توجه به مخاطرات گسترده (Extensive)ضمن تاكيد بر مخاطرات شديد (Intensive)

*ارتقاي ظرفيت نيروي انساني بهداشتي با اجراي برنامه هاي آموزشي و تمرين هاي عملياتي

توسعه همكاري درون بخشي داخلي ،‌منطقه اي و بين المللي معاونت بهداشتي در امر مديريت و كاهش خطر بلايا در قالب كميته بهداشت كارگروه سلامت در حوادث غيرمترقبه

هدف برنامه:

يكي از مهمترين بخش هاي برنامه مديريت و كاهش خطر بلايا برنامه آمادگي و پاسخ به بلايا و فوريتها يا EOP است كه از مهمرتين اهداف آن مي باشد . دانشگاههاي علوم پزشكي مي توانند و برگزاري مانورهاي مختلف آمادگي خود را براي اجراي اين برنامه حفظ نمائيد.

*اجراي عمليات بهداشتي به موقع و اثر بخش در زمان بلايا بر اساس يك دستورالعمل جامع و واحد با همكاري كليه واحدهاي معاونت بهداشتي ، EOP دبيرخانه كارگروه سلامت در حوادث غيرمترقبه و مركز مديريت و حوادث و فوريتهاي پزشكي

*اطمينان از ارايه خدمات بهداشتي هماهنگ ، به موقع و موثر در فاز پاسخ به بلايا با همكاري كليه واحدهاي معاونت بهداشت ،‌EOC مركز مديريت و حوادث و فوريتهاي پزشكي

*تقويت سامانه پشتيباني پاسخ به بلايا در معاونت بهداشت و ايجاد مدل اين سامانه

– دستورالعمل تدوين برنامه بر اساس كتاب مبناي اجراي اين برنامه ،‌كتاب منتشر شده «برنامه ملي پاسخ نظام سلامت در بلايا و فوريتها» مي باشد

– اين برنامه مبناي پاسخ مركز به بلايا در حيطه خود مركز و جمعيت تحت پوشش مي باشد.

هدف اين برنامه ،‌ارتقاء شاخص هاي آمادگي عملكردي مراكز و همچنين پاسخ موثر و به موقع به مخاطرات مي باشد.

 

برنامه ارزيابي ايمني و خطر بلايا

SARA

Safety AndRisk Assessment

ماموريت برنامه SARA

بخش ۱ : شناخت مخاطرات تهديد كننده مركز

بخش ۲: ارزيابي آمادگي عملكردي مركز

بخش ۳ : ارزيابي ايمني غيرسازه اي

*ارزيابي بخش عمومي

*ارزيابي بخش فني

 

بخش ۴: ارزيابي ايمني سازه اي مركز

هدف برنامه:

*تخصيص منابع محدود مالي و انساني بصورت عادلانه بر اساس تعيين ميزان آمادگي عملكردي ،‌آسيب پذيري غيرسازه اي و آسيب پذيري سازه اي تسهيلات بهداشتي از سطح خانه بهداشت تا مركز بهداشت استان

*پايش و ارزشيابي سيستماتيك برنامه هاي مديريت و كاهش خطر بلايا در سطح جامعه و منابع و تسهيلات بهداشتي

*زيج بلايا

نتايج كليه اقدامات برنامه SARA كه معرف شاخص هاي اين برنامه مي باشد در زيج بلايا قابل مشاهده است.

جزئيات زيج بلايا عبارت است از:

  • سطح ايمني عملكرد
  • سطح ايمني عناصر غيرسازه اي
  • سطح ايمني عناصر سازه اي
  • امتياز ايمني وزن داده شده
  • سطح ايمني واحدهاي بهداشتي با توجه به امتياز ايمني وزن داده شده
  • جدول احتمال وقوع انواع مخاطرات شامل:
    • زمين شناختي
    • آب و هوايي
    • پديده هاي اجتماعي
    • زيستي
    • فناورزاد و انسان ساخت
    • كل مخاطرات

-نمودار ارزيابي حيطه هاي مختلف ايمني عملكردي

-نمودار احتمال رويداد هر يك از مخاطرات تهديد كننده واحد بهداشتي

-نمودار ارزيابي ايمني سازه اي

برنامه كاهش آسيب پذيري سازه اي و غيرسازه اي در واحدهاي بهداشتي

SNS

Structural and Nonstructural Safety

هدف برنامه:

*اطمينان از حفظ عملكرد تسهيلات بهداشتي اوليه ( از خانه بهداشت تا مركز بهداشت استان) در زمان وقوع بلايا در دو بخش زير:

الف) ارتقاي ايمني سازه اي و غير سازه اي تسهيلات بهداشتي اوليه موجود

ب ) رعايت استاندارد هاي ايمن ويژه بلايا در تسهيلات در حال ساخت